Załącznik
do Programu hodowlanego ochrony
zasobów gentycznych koni rasy śląskiej

Ocena wartości użytkowej koni rasy śląskiej - próby użytkowości
(Program hodowli koni rasy śląskiej, Polski Związek Hodowców Koni, 
Warszawa 1999 z późniejszymi zmianami)

Próby użytkowości ogierów rasy śląskiej
											
Stacjonarna próba zaprzęgowa 

Na próbę dzielności kwalifikowane są tylko ogiery 2-letnie urodzone do dnia 31 maja. Ogiery urodzone od 1 VI do 30 IX zdają próbę dzielności w roku następnym, bez obniżania wyniku. Ogiery starsze, które z różnych przyczyn nie zdawały próby we właściwym terminie mają obniżony ogólny wynik próby o 5%.
Świadectwo wpisu do ksiąg ogier uzyskuje po pozytywnym zdaniu próby dzielności i ukończeniu 30 miesiąca życia.

Próba dzielności poprzedzona jest 4-tygodniowym treningiem.
Ogiery przywożone są do Zakładu Treningowego w wyznaczonym dniu. Przed przyjęciem ogiera do Zakładu sprawdzana jest dokumentacja hodowlana i weterynaryjna. Ogier badany jest także przez lekarza weterynarii. Następnie sprawdzany jest stopień przygotowania ogiera do pracy w zaprzęgu. Ogier musi dać się zaprząc przy pomocy nie więcej niż 3 osób, po czym ruszyć stępem, kłusem i zatrzymać. Podczas kwalifikacji w zaprzęgu i prezentacji w ręku dopuszczane wędzidło grube, dwuczęściowe. Musi on także bez oporu podawać nogi. Ogier nie będzie przyjęty do Zakładu Treningowego, jeśli nie spełnia w/w wymogów.
Powyższego sprawdzianu dokonuje kierownik Zakładu Treningowego w obecności członka komisji. Skład Komisji Kwalifikującej ogiery do Zakładu Treningowego oraz oceniającej je podczas próby dzielności, powołuje Zarząd Polskiego Związku Hodowców Koni, na wniosek Komisji Księgi Stadnej koni rasy śląskiej. Jeśli umiejętności ogiera do pracy w zaprzęgu są wystarczające, oceniany on jest następnie przez Komisję na płycie oraz w ruchu (stęp i kłus) na trójkącie. Minimum bonitacyjne ustala się na 78 pkt. Ocenie bonitacyjnej poddawane są tylko te ogiery, których umiejętność pracy w zaprzęgu została oceniona pozytywnie przez Komisję.

Program próby

Próba trwa dwa dni. W czasie treningu i próby obowiązuje uprząż szorowa lub chomątowa, jednolita dla wszystkich ogierów uczestniczących w treningu i próbie.

Dzień pierwszy

1.	Próba na czworoboku wg załączonego programu.

Punkty bonifikacyjne przyznaje się wg poniższej tabeli:

pkt. czworobokowe	pkt. bonifikacyjne	
powyżej 120,0	15	
powyżej 115,5	14	
powyżej 111,0	13	
powyżej 106,5	12	
powyżej 102,0	11	
powyżej   97,5	10	
powyżej   93,0	9	
powyżej   88,5	8	
powyżej   84,0	7	
powyżej   79,5	6	
powyżej   75,0	5	
powyżej   70,5	4	
powyżej   66,0	3	
powyżej   61,5	2	
powyżej   57,5	1	
ponizej     57,0	dyskwalifikacja	

Próba na czworoboku przeprowadzona jest w pojeździe lekkim, 2-osiowym, o dwóch dyszlach. Pojazd maratonowy lub pokazowy.

Lp.		Ocenione elementy	Mnożnik	Punkty 
0 - 10	
1.	A - wjazd kłusem roboczym
X - zatrzymanie, ukłon	utrzymanie linii prostej
nieruchomość		10	
2. 	XGCM - kłus roboczy	utrzymanie rytmu i impulsu		10	
3.	MXK - wydłużyć wykrok
KAF - kłus roboczy	poszerzenie wykroku utrzymanie impulsu. Przejścia	2	20	
4.	FXH - wydłużyć wykrok
HCM - kłus roboczy	poszerzenie wykroku utrzymanie impulsu. Przejścia	2	20	
5. 	MXK - stęp pośredni	regularność i długość wykroku		10	
6.	KAF - kłus roboczy	utrzymanie rytmu. Postawa		10	
7.	FXH - stęp pośredni	regularność i długość wykroku		10	
8.	HCMBRAD - kłus roboczy	utrzymanie rytmu. Postawa		10	
9. 	D - koło w prawo o średnicy 20 m
D - koło w lewo o średnicy 20 m	regularność, dokładność figury. Zgięcie na kołach		10	
10.	DX - kłus roboczy
X - zatrzymanie, ukłon	utrzymanie linii prostej, nieruchomość		10
	
Opuścić czworobok stępem pośrednim				
Oceny ogólne	
11.	Chody (stęp i kłus)	regularność i swoboda		10	
12.	Impuls	chęć do ruchu naprzód		10	
13.	Posłuszeństwo	reakcja na pomoce 
współpraca z powożącym		10	
Maksymalna ilość punktów	150	

2.	Próba szybkości w kłusie na dystansie 1 km.

-	Teren płaski, podłoże naturalne (piaszczyste, żwirowe, trawiaste).
-	Pojazd jak w próbie na czworoboku. 
-	Norma czasu 3 min. 30 sek. Przekroczenie czasu 4 min. - dyskwalifikacja.
-	Za każde przekroczenie 1 sekundy poniżej normy 0,25 pkt. bonifikacyjnego
-	Za każde przekroczenie 1 sekundy powyżej normy 0,25 pkt. karnego.
-	Najlepszy wynik, za który przyznaje się max. ilość punktów bonifikacyjnych – 10 pkt. ustala się na 2 min. 50 sek.

czas	2,50	2,51	2,52	2,53	2,54	2,55	2,56	2,57	2,58	2,59	3,00	3,01	
p.b.	10	9,75	9,50	9,25	9,00	8,75	8,50	8,25	8,00	7,75	7,50	7,25	
czas	3,02	3,03	3,04	3,05	3,06	3,07	3,08	3,09	3,10	3,11	3,12	3,13	
p.b.	7,00	6,75	6,50	6,25	6,00	5,75	5,50	5,25	5,00	4,75	4,50	4,25	
czas	3,14	3,15	3,16	3,17	3,18	3,19	3,20	3,21	3,22	3,23	3,24	3,25	
p.b.	4,00	3,75	3,50	3,25	3,00	2,75	2,50	2,25	2,00	1,75	1,50	1,25	
czas	3,26	3,27	3,28	3,29	3,30	3,31	3,32	3,33	3,34	3,35	3,36	3,37	
p.b./k.	 1,00 	0,75	0,50	0,25	0,00	-0,25	-0,50	-0,75	-1,00	-1,25	-1,50	-1,75	
czas	3,38	3,39	3,40	3,41	3,42	3,43	3,44	3,45	3,46	3,47	3,48	3,49	
p.k.	-2,00	-2,25	-2,50	-2,75	-3,00	-3,25	-3,50	-3,75	-4,00	-4,25	-4,50	-4,75	
czas	3,50	3,51	3,52	3,53	3,54	3,55	3,56	3,57	3,58	3,59	dyskwalifikacja	
 p.k 	-5,00 	-5,25	-5,50	-5,75	-6,00	-6,25	-6,50	-6,75	-7,00	-7,25		

					

Dzień drugi

3. 	Próba wytrzymałości. Chody przemienne stęp i kłus. Dystans 3 km. Teren płaski, podłoże naturalne (piaszczyste, żwirowe, trawiaste). Próba odbywa się w wozie ogumionym. dwuosiowym, z dwoma dyszelkami. Obciążenie równe 100 % masy ciała ogiera (masa pojazdu + powożącego + ładunek). Przekroczenie normy czasu: 17 min. 20 sek. - dyskwalifikacja. Najlepszy wynik, za który przyznaje się maksymalną ilość punktów bonifikacyjnych - 15 pkt., ustala się na 14 min. 50 sek. Przejazd w czasie krótszym niż 14’ 50’’ nie jest nagradzany punktami bonifikacyjnymi.

czas	14’50’’
i poniżej	14’51’’-15’00’’	15’01’’ - 15’10’’	15’11’’ - 15’20’’	15’21’’ - 15’30’’	15’31’’ - 15’40’’	15’41’’ - 15’50’’	
pkt.bonif.	15	14	13	12	11	10	9	
czas	15’51’’ - 16’00’’	16’01’’ - 16’10’’	16’11’’ - 16’20’’	16’21’’ - 16’30’’	16’31’’ - 16’40’’	16’41’’ 16’50’’	16’51’’ - 17’00’’	
pkt.bonif.	8	7	6	5	4	3	2	
czas	17’01’’ - 17’10’’ 	17’11’’ - 17’20’’	17’21’’ i powyżej					
pkt.bonif.	1	0	dyskwali-fikacja					

4. 	Próba szybkości w stępie. Warunki dotyczące pojazdu, uprzęży, obciążenia i podłoża jak w próbie wytrzymałości. Dystans 500 m. Norma czasu 5 minut. Przekroczenie czasu 6 minut - dyskwalifikacja. Za każde przekroczenie 5 sek. poniżej normy - 1 pkt. bonifikacyjny. Za każde przekroczenie 5 sek. powyżej normy - 1 pkt. karny.
			
Uwaga !!
Przy rozpoczynaniu próby 3 i 4 komisja ocenia ruszenie ogiera ze stój w skali 2 x (0 - 5) bonifikacyjnego. Ocena O jest jednoznaczna z dyskwalifikacją.

czas	4’06’’ - 4’10’’	4’11’’ - 4’15’’	4’16’’ - 4’20’’	4’21’’ - 4’25’’	4’26’’ - 4’30’’	4’31’’- 4’35’’	4’36’’ - 4’40’’	
pkt.bonif.	10	9	8	7	6	5	4	
czas	4’41’’ - 4’45’’	4’46’’ - 4’50’’	4’51’’ - 4’55’’	4’56’’ - 5’00’’	5’01’’ - 5’05’’	5’06’’ - 5’10’’	5’11’’ - 5’15’’	
pkt.bonif.	3	2	1	0	-1	-2	-3	
czas	5’16’’ - 5’20’’	5’21’’ - 5’25’’	5’26’’ - 5’30’’	5’31’’ - 5’35’’	5’36 - 5’40’’	5’41’’ - 5’45’’	5’46’’ - 5’50’’	
pkt.bonif.	-4	-5	-6	-7	-8	-9	-10	
czas	5’51’’ - 5’55’’	5’56’’ - 6’00’’	6’01’’ i powyżej - dyskwalifikacja
	
pkt.bonif.	-10	-11		

Po upływie 40 min od zakończenia całej próby obowiązuje badanie tętna i oddechów. Uzyskane wyniki porównuje się ze średnimi wartościami spoczynkowymi tętna i oddechów. Punkty przyznaje się oddzielnie za wartość tętna i oddechów według następującej skali : suma różnicy tętna i oddechów:
	do 10 - 5 pkt.			do 40 - 2 pkt.
	do 20 - 4 pkt.			do 50 - 1 pkt.
	do 30 - 3 pkt.			powyżej 50 - 0 pkt.

Na wyniki próby składają się oceny wystawione przez kierownika zakładu treningowego na podstawie obserwacji przez 28 dni treningu, ocen komisji wystawionych podczas dwóch dni próby, ocen lek.-wet. wynikających z badań tętna i oddechów.

			Podsumowanie próby dzielności ogierów śląskich

Lp.	Cecha	Ocena
kier. ZT	Ocena
Komisji	Ocena lek.-wet.	
1.	Charakter i zachowanie	10			
2.	Przydatność do użytkowania zaprzęgowego	10			
3.	Zdrowie i wykorzystanie paszy	5			
4.	Stęp w zaprzęgu	5			
5.	Kłus w zaprzęgu	5			
6.	Oddechy i tętno	-	-	5	
7.	Ujeżdżenie		15		
8.	Próba szybkości w stępie		10		
9.	Próba szybkości w kłusie		10		
10.	Próba wytrzymałości		15		
11.	Sposób ruszania i ciągnięcia		10		
12.	O g ó ł e m	35	60	5	

Ogier zdaje próbę, jeżeli uzyskał co najmniej 60 pkt.
Oceny: powyżej	90 - wybitna
			80-90	- bardzo dobra
			70-80 - dobra
			60-70 - dostateczna 
Ogiery, które w wieku 2,5 lat nie przystąpiły do próby lub jej nie zdały, mogą przystąpić do niej w roku następnym, a wynik tej próby obniża się o 5%.

Właściciel ogiera, który nie zdawał stacjonarnej próby dzielności, może wnioskować o wpisanie do księgi ogiera, który uzyskał następujące wyniki w Mistrzostwach Polski Młodych Koni lub w sporcie jeździeckim, zgodnie z ustaleniami Polskiego Związku Hodowców Koni dla koni półkrwi.

3. Wyniki w Mistrzostwach Polski Młodych Koni

W klasyfikacji sporządzonej na podstawie wyników końcowych MPMK, po odjęciu punktów za ocenę na płycie, zajęcie następujących miejsc w określonych dyscyplinach / bez względu na kategorię wiekową/:
-	ujeżdżenie 1-5
-	skoki przez przeszkody 1-8
-	WKKW 1-6
-	Powożenie zaprzęgami jednokonnymi 1-4

Wyniki w sporcie jeździeckim 
				
UJEŻDŻENIE
- ogiery 6-letnie: ZOO klasy C2 lub C3 trzykrotnie powyżej 60 %,
- ogiery 7-letnie: ZOO klasy CC2, CC3 lub CC4 trzykrotnie powyżej 60 %. Kur wykluczony;
- ogiery 8-letnie i starsze: CD1 lub ZOO klasy Inter II lub Grand Prix - trzykrotnie powyżej 60%, Kur wykluczony; lub Mistrzostwa Polski Seniorów -suma z trzech dni powyżej 180 %.
			
SKOKI
- ogiery 6, 7 oraz 8-letnie i starsze: ZOO klasy 140 cm, ukończenie 3 konkursów bez punktów karnych.
			
WKKW
- ogiery 6, 7 oraz 8-letnie i starsze: klasa C i wyższa - trzykrotne ukończenie zawodów z wynikiem powyżej średniej sklasyfikowanych koni, bez punktów karnych na przeszkodach w krosie.

ZAPRZĘGI
- trzykrotne ukończenie zawodów ogólnopolskich oficjalnych, z obowiązkowym udziałem we wszystkich trzech próbach.

Próby dzielności klaczy rasy śląskiej

1. Polowa próba zaprzęgowa

W obecności komisji księgi właściciel z pomocnikiem zaprzęgają klacz do dwuosiowego, lekkiego, ogumionego wozu z dyszelkami.
W zaprzęgu klacz rusza stępa i na odcinku 200 m jest oceniana przez komisję. Po zawróceniu stępem w oznaczonym miejscu, klacz pokonuje kłusem odcinek 200 m, również oceniany przez komisję. W oznaczonym miejscu przed komisją klacz przechodzi do stępa i zatrzymuje się. Po zatrzymaniu należy ruszyć stępem.
Komisja dokonuje oceny klaczy wg tabeli:

L.p.	Cecha	Punkty maksym.	Wynik	
1.	Charakter i zachowanie się	10		
2.	styl ruszenia, zatrzymanie, nieruchomość	20		
3.	Stęp	30		
4.	Kłus	30		

Razem: 90 + ewentualne 10 za zachowanie i ruch pod siodłem.
Oceny:		85 - 90	- wybitna
	 	75 - 85	- bardzo dobra
	 	68 - 75 - dobra
 		60 - 68	- dostateczna
Klacz zdaje próbę, o ile uzyska co najmniej 60 pkt.
Właściciel ma prawo przedstawić klacz pod siodłem w stępie i kłusie. Zachowanie i ruch pod siodłem są oceniane w skali 10 pkt., ale ta próba nie jest obowiązkowa.
Klacz, która nie zdała próby dzielności ma prawo do jej powtórzenia w przeciągu jednego roku. W takim przypadku wynik końcowy próby zostaje obniżony o 5 %.
Właściciel klaczy, która nie zdawała polowej próby dzielności, może wnioskować o dokonanie wpisu do księgi, jeżeli klacz ta ukończyła jedną z następujących prób w sporcie jeździeckim lub MPMK.

2. Wyniki w Mistrzostwach Polski Młodych Koni 

-	uzyskanie kwalifikacji do finału w dyscyplinie ujeżdżenia, skoków , WKKW lub zaprzęgów jednokonnych

3. Wyniki w sporcie jeździeckim

1)	ujeżdżenie - 2-krotnie otrzymanie 50 % maksymalnej ilości punktów w klasie L lub klasach wyższych 
2)	skoki - 3-krotne ukończenie konkursów klasy N bez punktów karnych (nie liczy się punktów karnych za przekroczenie normy czasu) 
3)	WKKW - ukończenie konkursu klasy L 
4)	zaprzęgi - ukończenie zawodów klasy N,
5)	rajdy długodystansowe - ukończenie rajdu klasy L.

4. Wyniki na wyścigach
- 3-krotne zajęcie płatnego miejsca w karierze wyścigowej.